امروزه بسیاری از دین شناسان، با توجه به وجود برخی شباهتها میان اعتقادات و آداب رسوم مسیحی، معتقدند که مسیحیت کنونی ریشه در ادیان غیر الهی دارد. (1) اما آیا به راستی چنین است؟
آیا می توان تنها به خاطر وجود برخی شباهتها، مسیحیت و مسیحیان را متهم به کپی برداری از ادیان شرک آلود نمود.
پاسخ به این سوال چندان آسان نیست.
به ناچار گذری بر این شباهتها خواهیم داشت تا درستی یا نادرستی این ادعا آشکار شود.
اعتقادات بوداییان:
- بودا در 25 دسامبر به دنیا آمد.
- هنگام تولد بودا ستارهای ظاهر گردید و به طرف محل تولد بودا حرکت کرد و گروهی با استفاده از ستاره جایگاه وی را یافتند و بر وی سجده نمودند.
- پادشاه در پی آن بود تا بودا را بیابد و او را بکشد.
- در ابتدای شروع فعالیتش، شیطان (مارا) ظاهر گردید تا وی را بفریبد. شیطان به وی گفت: از دعوت دینی دست بردار تا سلطنت جهان را به دست آوری اما بودا شیطان را طرد نمود و گفت از من دور شو.
- بودا با آب مقدس تعمید گرفت و در حال تعمید، روح الهی بر وی نازل گردید.
- پس از آنکه بودا مرد و دفن گردید قبرش شکافته شد و بودا زنده گشت و پس از اتمام دعوتش به آسمان صعود نمود.
- بودا در آخر الزمان دوباره به زمین باز خواهد گشت تا جلال خویش را دریابد و سعادت را به ارمغان آورد.
- بودا ازلی و ابدی است و حسابرسی اعمال بندگان با وی خواهد بود.
- وی گناهان بشر را به دوش کشیده تا مردم به سعادت برسند. (2)
مردم بابل و اعتقادات آنان:
- مردم بابل معتقد بودند که بعل دستگیر و محاکمه شد
- وی پس از دستگیری مورد آزار و اذیت قرار گرفت.
- همراه با بعل، فرد گناهکار دیگری بود که وی نیز محکوم به اعدام بود. رسم بر آن بود که هر ساله یکی از افراد اعدامی بخشیده میشد اما مردم خوستار آن شدند که بعل اعدام شود و زندانی دیگر آزاد شود.
- پس از اعدام بعل جهان تاریک شد و مردم به هراس افتادند.
- بعل پس از مرگ زنده شد و به آسمان صعود کرد. (3)
هندوئیسم چه می گوید:
- کریشنا اقنوم دوم از تثلیث الهی به شمار میآید.
- مردم با دیدن ستارهی کریشنا از تولد وی اطلاع یافتند.
- آنان به الوهیت وی اعتراف کردند و برای وی هدایای خوشبویی آوردند.
- پادشاه با اطلاع از تولد این طفل دستور کشتن تمام کودکان مذکری را که در شب ولادت کریشنا به دنیا آمده بودند صادر نمود.
- کریشنا در نهایت به صلیب کشیده شد و کشته گردید و با مرگ وی حوادث بزرگی روی داد و خورشید تاریک گشت.
- وی پس از مرگ دوباره زنده شد و به دوزخ رفت و پس از آن با بدن خویش به آسمان صعود نمود.
- وی دوباره باز خواهد گشت و مردم را داوری خواهد نمود.
- آنان معتقدند کریشنا همان برهما است و چگونگی تجسد وی از اسرار به شمار میرود. (4)
مسیحیت چه می گوید:
- مطابق تاریخ سنتی، حضرت مسیح در 25 دسامبر به دنیا آمد.
- مردم با دیدن ستارهاش از تولد وی اطلاع یافتند
- ستاره پیش روی آنان حرکت کرد و از این طریق محل ولادت وی را یافتند. برایش هدیه آوردند و او را پرستش نمودند.
- پادشاه با اطلاع از ولادت این کودک دستور کشتن تمام اطفال را داد. (5)
- حضرت مسیح در رود اردن تعمید گرفت و در این هنگام روح خداوند بر وی نازل شد. (6)
- در ابتدای فعالیت حضرت مسیح، شیطان ظاهر شد و از مسیح خواست او را سجده کند تا شیطان، سلطنت جهان را به مسیح بدهد اما مسیح نپذیرفت. (7)
- عیسی مسیح، در نهایت دستگیر و محاکمه شد.
- رسم والی بر این بود که در هر عید یک زندانی را آزاد کند. وی به مردم گفت: که را میخواهید برای شما آزاد کنم ؟ برابا یا عیسی مشهور به مسیح را ؟ اما مردم خواستار آن شدند که برابا آزاد شود و مسیح کشته گردد.
- حضرت مسیح مورد آزار و اذیت قرار گرفت و در نهایت به صلیب کشیده شد. در این هنگام تمام جهان تاریک شد. (8)
- وی پس از مرگ زنده شد و به دوزخ رفت. (9)
- پس از آن در حضور شاگردانش به آسمان صعود کرد. (10)
- مسیح در آخر الزمان دوباره باز خواهد گشت و حسابرسی بندگان را انجام خواهد داد. (11)
- عیسی مسیح دومین شخصیت تثلیث است که متجسد شده است و این تجسد از اسرار به شمار میآید. (12)
- وی با تجسد خویش و تحمل مرگ، گناهان بشر را به دوش کشیده است.
یک دانشمند آزاد اندیش مسیحی با توجه به این شباهتهای حیرت انگیز اظهار می دارد:
بزرگان کلیسا از پولس تا آگوستین یعنی از قرن اول تا قرن پنجم میلادی، نسبت به این شباهتها بی اطلاع نبوده اند... آنان اظهار میداشتند که شیطان خواهان شباهت یافتن با مسیح بوده است و به همین خاطر مشرکان را واداشته تا این عقاید و شعایر را بپذیرند. اما این ادعا در عصر حاضر قابل دفاع نیست... مردم طرسوس(13) اعتقاداتی مشابه اعتقادات مردم فریجیه در مورد اتیس، مردم بابل در مورد تموز، مردم شام در مورد ادونیس، مردم مصر در مورد اوزیریس و سایر خدایان آن عصر را داشته اند... طرسوس در نزدیکی فریجیه و شام قرار داشت و ارتباط دائمی با فینیقیه و مصر داشت. (14)
وی پس از بررسی شباهتهای مسیحیت و برخی از این ادیان عقیدهی خویش را در این باره چنین اظهار می دارد:
بنابر این مسیحیت دینی است که از عناصر بیگانهی متعددی تأثیر پذیرفته است. (15)
اما چرا و چگونه؟
پولس رسول که مسیحیت امروزی وامدار تلاشهای بی وقفهی وی می باشد پس از ادعای رسالت از جانب مسیح (به درستی و نادرستی ادعای وی قبلا پرداختهایم) به گسترش مسیحیت در مناطق مختلف روم پرداخت اما در این راه، به مشکلاتی چند برخورد نمود:
- حاکمان خودکامه که هیچ گونه مخالفتی را بر نمی تابیدند.
- شریعت سخت موسوی.
- عقاید خاص مردم روم به خصوص چندگانه پرستی.
پولس هر سه مانع را از سر راه خویش برداشت:
- اطاعت از حاکمان را لازم شمرد (به این مطلب در بحث پولس پرداختیم)
- اعلام داشت که تعهد به شریعت برای نجات لازم نیست (در بحث شریعت به آن پرداختیم)
- مسیحیت را به گونهای قابل قبول برای مردم روم تبدیل نمود:
دین شناس معروف، جان بایر ناس در این باره می نگارد:
« پولس رسول را غالبا دومین مؤسس مسیحیت لقب داده اند... چون وی نزد امم غیر یهودی به دعوت مبعوث بود فکر مسیحیت و بعثت و رجعت او به کلی نزد ایشان فکری بیگانه بود از این رو پولس از راه دیگری که متناسب با فکرو اندیشهی آن اقوام بود در آمد... و اظهار داشت عیسی مسیح موجودی آسمانی است که طبیعت و ذاتیت الوهی دارد ولی خود تنازل فرموده صورت و پیکر انسانی را قبول کرد ».(16)
ویل دورانت، مورخ برجستهی غربی نیز در این باره می نویسد:
« مسیحیت شرک را از میان نبرد، بلکه آن را در خود پذیرفت. روح یونانی، که رو به احتضار بود، دوباره از الاهیات و از رسوم کلیسا جان گرفت. زبان یونانی که قرنها بر فلسفه فرمانروایی کرده بود، مظروف ادبیات مسیحی و شعایر و کیش نوین گشت. اسرار یونانی در سریت مؤثر آیین قداست تثبیت شد. دیگر فرهنگهای مشرکان نیز در به وجود آمدن آیینی که همهی آیینها را در خود جذب کرده بود، سهم داشتند.از مصر افکار مربوط به تثلیث خدا، روز واپسین داوری، و بقای فردی برای پاداش و کیفر آمد؛ و باز هم از مصر پرستش مادر و کودک و همچنین مذهب تئوزوفی که مذاهب نوافلاطونی و گنوستیسیسم (17) را به وجود آورد و مایهی ابهام کیش مسیح گشت. همچنین رهبانیت مسیحی نیز الگوها و سرچشمهی خود را در این کشور یافت. از فریگیا، پرستش مهین مام؛ از سوریه داستان رستاخیز آدونیس؛ و از تراکیا شاید پرستش دیونوسوس خدای میرنده و نجات دهنده به مسیحیت انتقال یافتند».(18)
1 - پیدایش مسیحیت؛ دان ناردو؛ ص 18
2 - ادیان زندهی جهان؛ رابرت ارنست هیوم؛ ص 116 – 118 و الدیانات القدیمة؛ محمد ابو زهره؛ ص 55 – 68
3 - مقارنة الأدیان؛ المسیحیة؛ الدکتور أحمد شلبی؛ ص 182 – 183
4 - العقائد الوثنیة فی الدیانة النصرانیة؛ محمد بن طاهر التنیر البیروتی؛ ص 188 – 200
5 - متی 2: 2 – 16
6 - متی 3: 16
7 - متی 4: 8 – 10
8 - لوقا، باب 22 و 23
9 - اعتقاد نامهی آتاناسیوسی. رک: آیین کاتولیک؛ جورج برانتل؛ ص 85
10 - لوقا 24: 51
11 - متی 25: 31 – 46
12 - آیین کاتولیک؛ جورج برانتل؛ ص 95
13 - محل تولد و زندگی پولس
14 - المسیحیة؛ نشأتها وتطورها؛ شارل جینیبر؛ ص 77 – 80
15 - همان، ص 205
16 - تاریخ جامع ادیان؛ جان بایر ناس؛ ص 614
17 - Gnosticism . تلفظ صحیح انگلیسی، ناستیسیزم میباشد.
18 - تاریخ تمدن؛ ویل دورانت؛ ج 3، ص 696
